ChữViết - KhôngDấu
Dùng 26 chữ cái Latin và mộ vài kí tự trên bàn phím làm chữ.
(Chu'x viet-khod daes . Kieur gox Telex rut gonj,waw - Cvmz)
Dấu thanh :
S= sắc , F= huyền , R= hỏi , X= ngã , J= nặng
QUY TĂC BIẾN ĐỔI 59 VẦN :
1-Vần nguyên âm Đơn,có mũ .(Cóquy tắc) :
a)Có phụâm cuối.(Thay mũ và phụâm cuối ):
T P C N M NG
Q [ V G K D 1. â , ô , ê , ư
W ] B H L Z 2. ă , ơ
Trong đó: T=Q,W . P= [ , ] . C= V,B . N= G,H . M = K,L . NG= D,Z
vídụ: Bổng = Bodr ( ông=od) , (boongr <Telex>,bo6ng3<Vni>),(đối chiếu cột phụ âm cuối Ng & nguyên âm đơn,mũ Ô hàng 1 , suy ra" D" đặt sau nguyên âm,chú ý nguyên âm không viết mũ.Mỗi hàng phụ âm cuối thay thế ứng với hàng nguyên âm đơn có mũ.)
* Bảng chi tiết biến đổi 34 vần theo công thức trên
ÂT=AQ, ÂP=A[, ÂC=AV, ÂN=AG, ÂM=AK, ÂNG=AD
ĂC=AB, ĂM=AL, ĂN=AH,ĂNG=AZ
ÔT=OQ, ÔP=O[, ÔC=OV, ÔN=OG, ÔM=OK, ÔNG=OD
ƠT=OW, ƠP=O], ƠC=OB, ƠN=OH, ƠM=OL, ƠNG=OZ
ÊT=EQ, ÊP=E[, ÊC=EV, ÊN=EG, ÊM=EK, ÊNG=ED
ƯT=UQ, ƯP=U[, ƯC=UV, ƯN=UG, ƯM=UK, ƯNG=UD
b) Không phụ âm cuối .(thay nguyên âm mũ ):
Â=AA, Ă=A'
Ô=OO, Ơ=O'
Ê=EE
Ư=U'
i/y=i
vd: lee=lê , bo'r=bở,ly=li
2.Vần nguyên âm Ghép có mũ .(Bất quy tắc):
a/ Bỏ mũ 9 vần nguyên âm ghép:
uâ=uaa=ua, uô=uoo=uo, uê=uee=ue
uyê=uye=ye , ưu=u'u=uu
ênh=eenh=enh,êch=eech=ech, êu=eeu=eu, iê/yê=iee=ie
b/Thay thế 16 vần nguyên âm ghép:
ây=aay=ey, âu=aau=ae, ăp=a'p=u], ăt=a't= uz
ươ=uo'=ou, ưa=u'a=ea, ưi=u'i=ul,
oă=oa', ôi=ooi=oy,ơi=o'i=io, ơư=o'u
uy= y , uyên = yen = yy , uyêt= yet= yi
iên/yên= ien= ii, iêu/yêu=ieeu=iy
Vd: Xuân=xuan, cây=caay=cey,cấy=ceys,cương=coung , cường=cuo'ngf=coungf
----------------------------------------------------------
*Trường hợp bổ sung:
- Vần UY= Y : Thay vần Uy thành Y dài. Thay tất cả Y dài cũ thành i ngắn(khi Y đứng độc lập. Trừ trường hợp vần AY )vd: thy=thi,thuy= thy , cay=cay,cai=cai,xoay=xoay...
-Vần Viết tắt IÊ/YÊ(t,p,n,m,ng,u) : không phụ âm đầu i ngắn biến thành y dài. Có phụ âm đầu là i ngắn. yên=ii, Tiên=tii
- Vần uâ: <uâ=ua>, ua+(n,m,t,c,p,ng)=uâ(n,m,t,c,p,ng). Uâ vẫn có thể làm vần ua .không phụ âm cuối là ua, có phụ âm cuối là uâ.vd :lúa=luas,(ua=ua),luân=luan (ua=uâ),tuất=tuat(s).
- Phụ âm đầu Q : *. bỏ U sau Q ,với nguyênâm ghép không mũ (ue, ua ,uy,uo ).*. Q+U (có U , là nguyên âm ghep có mũ ,cũ). vd:quên=qeen , quen=qen, quy=qy, quyết=qyet(s)=qyi,quân=qaan,quan=qan,quán= qans,quần=qaanf.
- Phụ âm cuối C,T,P,CH: từ đi sau chỉ có 2 âm tiết Sắc và Nặng. Có thể bỏ dấu Sắc S với nguyên âm đơn không mũ và nguyên âm ghép thay thế .vd : tét=tet,tẹt=tetj,hic,ut,ac,ip,khách=khach,thuốc=thuoc,thuộc=thuocj....
- Vần mũ,đơn có phụ âm cuối thay thế :T=Q,W, ;P=[,] ; C=V,B cũng không viet dấu sắc S .vd: tất=taqs=taq,thật=thaqj ,sắp=su](s)=su]
- Vần : ăt=uz , ăp=u] ,không theo công thưc,vì w= nh, ]= ch (làm chữghep, phụ âm cuối). anh=aw,ach=a],lắt=luzs.
- Dấu gạch ( ' ) đặt trước nguyên âm, làm nguyên âm dài : 'o ,'a ,'u ,'e (vd: xoong = x'ong=xooong),sôống=s'oogs=soogs
* Chú ý : Cvms_z chỉ giải quyết từ đơn. Dùng làm Kiểugõ ra dấu ,thì ngăn cach 1 khoảng trống (phím cách),không viết dính liền từng từ.
---------------------------------------------
* Cấu tạo từđơn : Phụâm đầu + Vần nguyên âm + Phụâm cuối +Thanh dấu
- Phụ âm cuối Cũ : N, M, NG, NH, P, T, C, CH và nguyên âm A,U, I ,O, Y ,E.(dùng chung cho nguyên âm đơn ,ghép không mũ,và nguyên âm ghep thay thế<Bấtquytắc>)
- Phụ âm cuối Mới: T=Q,W ; P=[,] ; C=V,B ; N=G,H ; M=K,L ; NG=D,Z (chỉ dùng riêng cho vần nguyên âm đơn,có mũ <Cóquytắc>).
-----------------------------------------------------------------
C -Viết tắt
* Chữ ghép tương đồng:
W= NH , [= KH, F= PH, J=GI, Z=TH , ]=CH ,( / )=NGH=NG, ( ' )=D'=Đ
* Nguyên âm mũ viết tắt:
4= ư , 5= ê, 6= ô, 7= ơ, 8= ă, 9= â
*Vần nguyên âm ghép viết tắt:
- ( ` )= uâ, 1= uô , 2= ươ, 3= oa , 0 = ao,( - ) = au , ( = )= ai
- iq=iêt/yêt, i[=iêp/yêp, ik=iêm/yêm,id=iêng/yêng,iv=iêc
vd: số=s6s, yếm=iks,kiếm=kiks,phương=phoung=f2/, ghi=gi,nghe=/e, gì=jf,gió=jos,giới=jo'is,quơ=q\o', lúa=l`s, luân=l`n ....
----------------------------------------------------------
So sánh các kiểu viết, gõ
- Buoc toi deo ngang bong xe ta. Co cay chen da la chen hoa . ( không dấu)
-Bu7o7c to7i1 d9eo2 ngang bong1 xe61 ta2.Co3 ca6y chen d9a1 la1 chen hoa.(Vni: 58 kt)
-Bu+o+c to+i' ddeo` ngang bong' xe^' ta`.Co?ca^y chen dda' la' chen hoa. (Viqr: 58 kt)
- Buowc towis ddeof ngang bongs xees taf.Cor caay chen ddas las chen hoa. (Telex: 57 kítự)
- Bouc tios d'eof nga/ bo/s xees taf.Cor cey chen d'as las chen hoa. (Cvmz:52 kítự)
- B2c tios 'eof /a/ bo/s x5s taf. Cor cey ]en 'as las ]en h3 . (Cvmz_Viết tắt : 44 kí tự)
Bước tới đèo ngang bóng xế tà .Cỏ cây chen đá lá chen hoa.
Cvmz (kết hợp viết tắt) ngắn hơn Vni và Telex 14 kí tự.khoảng 25%.Nhưng kếtquả vẫn cho ra chữ Việt có dấu.
Truyện Kiều (Nguyễn Du)
Cvm_z
1.Tral nal tro/ coix /ouif ta,
Chu'x taif chu'x mewj kheos laf get wau.
Trair qa moqj cuocj beer dae,
Wudx d'ieuf trod zeys maf d'au 'ohs lo/f.
5.Laj jif bir sab tu' fo/,
Triof xaw qen thois mas hodf 'aws gen.
Caor thol lagf jo'r trouc d'enf,
Fo/ tiwf coor lucj conf tryenf su'r xaw.
Razf:Nal Ja-tiwx trieuf Miw...
dịch
1.Trăm năm trong cõi người ta,
Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau.
Trải qua một cuộc bể dâu,
Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.
5.Lạ gì bỉ sắc tư phong,
Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen.
Cảo thơm lần giở trước đèn,
Phong tình cổ lục còn truyền sử xanh.
Rằng: Năm Gia-tĩnh triều Minh...
------------------------------
Rât mong được sự đóng góp và phản biện của cac bạn
Vì một kiểu viết chữKhôngDấu thuận tiện trong CNTT.
Hướngdẫn càiđặt kiểugõ (Cvmz) vào Winvnkey
http://vn.360plus.yahoo.com/chuvietmoi_009/
